Du lịch thân thiện môi
trường, du lịch sinh thái, du lịch ít tác động… đã trở thành hình thức du lịch
đáng tin cậy trong thương mại du lịch toàn cầu, nhưng dường như chúng vẫn còn
quá nhỏ bé so với loại hình du lịch ồ ạt đưa hàng trăm triệu du khách đến các
khu nghỉ mát ở khắp nơi trên thế giới. Tuy vậy, cuối cùng ngành du lịch có vẻ
đã nhận ra hậu quả về môi trường vốn gây ảnh hưởng trực tiếp tới doanh thu của
họ; và bây giờ các nhà môi trường học có tầm nhìn xa trông rộng đang đưa ra các
giải pháp khai thác ngành dịch vụ này để gây quỹ bảo tồn các hệ sinh thái biển
mà ngành này phụ thuộc vào.
Đi du lịch ở đâu và bằng phương tiện gì có vẻ
không phải lúc nào cũng là một lựa chọn dễ dàng đối với những du khách có trách
nhiệm với môi trường. Nghỉ ở gần nhà liệu có phải là giải pháp tốt cho môi
trường không, khi bạn có thể bớt được một “dấu chân carbon” vì không phải dùng
máy bay? Song, đổi lại, có thể quyết định như vậy sẽ khiến bạn đánh mất cơ hội
khám phá của chính bản thân, nhất là khi một chuyến du lịch sinh thái vừa giúp
phát triển kinh tế của các cộng đồng bản xứ, lại vừa giúp bảo tồn các giá trị
tự nhiên.
Vân Long là khu bảo
tồn thiên nhiên đất ngập nước lớn nhất vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ, cũng
được ví như một tiểu Vịnh Hạ Long. Khu bảo tồn này nằm ở phía đông bắc huyện
Gia Viễn. Với cảnh quan núi đá vôi trên nước, đây là một trong số ít ỏi những
nơi mà du khách có được cơ may tận mắt nhìn thấy những chú voọc mông trắng -
một loài voọc quý hiếm chỉ có ở Việt Nam.
Từ lâu, đảo khỉ (huyện
Cần Giờ, TP.HCM) được chọn là điểm đến thú vị của du khách. Nhưng gần đây đã có
một số khuyến cáo du khách khi đến điểm du lịch này "... cần cảnh giác với
một số chú khỉ có biểu hiện dữ dằn và hay giựt đồ ăn trên tay khách".
Ở Việt Nam có nhiều loại hình du lịch cộng
đồng như đi tham quan các làng nghề cổ, hòa mình cùng núi rừng thiên nhiên, du
lịch nông nghiệp, du lịch khám phá nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân
tộc...
Mô hình du lịch sinh
thái của Trung tâm bảo tồn Sinh vật biển và Phát triển Cộng đồng (MCD) đã thực
sự tạo được sự liên kết, gắn bó quyền lợi của người dân với môi trường thiên
nhiên, giống như xây dựng được thêm một hàng rào vô hình bảo vệ môi trường cho
khu vực đất ngập nước này.
Nước ta có một hệ thống tài nguyên du lịch hết
sức phong phú và đặc sắc, gồm các cảnh quan thiên nhiên, các hệ sinh thái biển
- đảo, sông, hồ, rừng, hang động... và quỹ tài nguyên du lịch nhân văn với hơn
40.000 di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Trong đó có gần 3.000 di tích
được xếp hạng quốc gia. Việc khai thác giá trị di sản văn hóa thế giới và gắn
kết với du lịch trong nhiều năm qua đã thu được những thành quả nhất định.
Trong một hai thập kỷ
gần đây, Nhật Bản đã nổi lên như một trong những nước đi đầu trong lĩnh vực bảo
vệ môi trường, từ hệ thống luật pháp tới ý thức và hành động của người dân. Du
lịch sinh thái tại Nhật Bản phát triển trong những năm gần đây và ngày càng
định hình rõ là một trào lưu của khách du lịch. Du lịch sinh thái cũng đã trở
thành một trong những hướng ưu tiên của chính phủ Nhật Bản, hướng tới mục tiêu
phát triển bền vững.
“Du
lịch kết hợp hoạt động tình nguyện là một cách rất đặc biệt để du hành. Khi tôi
đến những nước thuộc thế giới thứ ba, tôi ước rằng mình có thể làm nhiều hơn
nữa cho những con người nơi đó, khiến cuộc sống của họ trở nên tốt đẹp hơn. Tôi
cảm thấy thật thoải mái trong vai trò một người du lịch tình nguyện, tôi có rất
nhiều hoạt động kinh doanh với các doanh nghiệp và những người thợ thủ công,
đầu tư tài chính vào các hoạt động kinh tế của họ”.
Hầu hết khách du lịch cho rằng việc du lịch
của họ không nên hủy hoại môi trường. Ít nhất 1/3 khách du lịch sẵn sàng trả
thêm phí để mang lại lợi ích cho cộng đồng ở địa phương và cho việc bảo
tồn thiên nhiên.
Dưới đây là báo cáo
tham luận "Định hướng Phát triển du lịch biển đảo gắn bảo tồn phát huy di
sản văn hóa dân tộc và bảo vệ tài nguyên môi trường tại Bà Rịa - Vũng Tàu"
của Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu,
được trình bày tại Hội nghị triển khai công tác văn hóa, thể thao và du lịch
năm 2009:
Du
lịch “xanh”, du lịch sinh thái, du lịch thân thiện với môi trường gần đây xuất
hiện rất nhiều trong các trang thông tin quảng cáo của các công ty lữ hành, đáp
ứng nhu cầu của du khách – những người ngày càng ý thức rõ hơn những ảnh hưởng
của mình tới môi trường. Nhưng đó có thực sự là một nỗ lực vì môi trường không,
hay chỉ là một hình thức quảng cáo, đánh bóng thương hiệu.
Ra mắt Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông
Hồng, ra mắt Khu bảo vệ hệ sinh thái biển Rạn Trào (Vạn Hưng, Vạn Ninh, Khánh
Hoà) và đưa những nơi này trở thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn, đó là hai
thành tựu lớn nhất trong công tác bảo tồn biển mà Trung tâm Bảo tồn sinh vật
biển và Phát triển cộng đồng (MCD) làm được trong năm 2008.
Thực
tế cho thấy thái độ, hành động của mỗi du khách sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới môi
trường và dân cư xung quanh điểm du lịch mà họ đến. Vì vậy, việc mỗi du
khách ý thức được trách nhiệm của họ trong mỗi hành trình du lịch là
rất quan trọng. Dưới đây là một số lời khuyên giúp bạn trở thành một du khách
thân thiện với môi trường và đảm bảo rằng kinh nghiệm bạn thu được từ chuyến đi
sẽ song hành với những giá trị tốt đẹp của du lịch sinh thái.
Ninh Bình được thiên nhiên ban tặng nhiều cảnh
quan kỳ thú. Địch Lộng được coi là "Nam thiên đệ nhị động", đứng sau
đệ nhất động Hương Tích, tỉnh Hà Tây. Vườn quốc gia Cúc Phương nơi lưu giữ
nguồn gen động, thực vật quý hiếm nổi tiếng trong khu vực về tính nguyên sinh
và là "Vườn quốc gia", nơi du khách có thể tìm lại ít nhiều dấu vết
cuộc sống người tiền sử.
Hai vợ chồng người Thụy Sỹ mua một chiếc áo cùng khăn quàng với
giá 22 USD. Vừa bước ra khỏi chợ, một cơn mưa rào trút xuống, chiếc áo xanh
tuôn màu loang lổ, thấm xuống chiếc quần màu sáng, ông chồng giận dữ cởi phăng
chiếc áo, lắc đầu lia lịa trong mưa...
Không phải tự nhiên mà khu vực biển Hòn Mun,
nơi cách cảng Cầu Đá (Nha Trang) 45 phút tàu chạy được chọn để triển khai Dự án
khu bảo tồn biển do Cơ quan Phát triển Quốc tế Đan Mạch và tổ chức Bảo tồn
Thiên nhiên Quốc tế tài trợ với tổng số tiền gần 2,2 triệu USD.
Ngày
nay, nhiều ngành công nghiệp lớn đang sử dụng những chiến thuật câu khách để
thu lời. Ngành du lịch cũng không phải là ngoại lệ. Du lịch sinh thái “thực
sự” và du lịch sinh thái “bề nổi” đôi khi thường gây nhiều nhầm lẫn bởi các
chiến dịch quảng cáo rầm rộ. Xin chia sẻ với bạn đọc một vài phân tích
xung quanh vấn đề này.
Khi
cầm trên tay một cuốn tạp chí du lịch, bạn có thể phải thốt lên đầy sửng
sốt trước cảnh hoàng hôn trên một trảng cát ở Đông Nam Á, cảnh những đàn
linh dương của châu Phi hay vẻ đẹp lộng lẫy của dải đá ngầm ở vùng Ca-ri-bê.
Nhưng điều bí mật của ngành du lịch mà những cuốn tạp chí không bao giờ đề cập
đến chính là cái giá mà môi trường phải trả cho những chuyến đi của bạn.
Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp mà sự
tồn tại và phát triển của nó tác động qua lại với nhiều ngành kinh tế - xã hội,
nhiều lĩnh vực, trong đó quan hệ giữa du lịch và môi trường gắn kết hữu cơ với
nhau: sự tồn tại và phát triển của du lịch gắn liền với môi trường, du lịch
phát triển chỉ khi môi trường được bảo vệ.
Theo đánh giá của Viện Kinh tế và Quy hoạch
thủy sản, các chất thải chưa qua xử lý được thải ra lưu vực sông và biển ngày
càng nhiều, kéo theo việc gây ô nhiễm môi trường biển, ảnh hưởng lớn đến sự
phát triển của ngành du lịch, nhất là mảng du lịch biển hiện đang chiếm tới 80%
lượng khách đến Việt Nam.
Du lịch địa lý là hoạt động du lịch nhằm bảo
tồn và làm nổi bật những đặc điểm địa lý của điểm du lịch bao gồm yếu tố môi
trường, văn hoá, thẩm mỹ, di sản và sự thân thiện của người dân địa phương.
Hiện
nay, trên thế giới có hàng triệu người phải dựa vào các vùng đất ngập nước để
đảm bảo sinh kế. Thực tế cho thấy, ở những nơi đất ngập nước đang suy thoái thì
ở đó sẽ xảy ra vòng luẩn quẩn đói nghèo.
Là
một người quan tâm đến môi trường và bảo tồn thiên nhiên, chúng ta luôn mong
muốn những chuyến du lịch của mình sẽ không gây ra những tác động tiêu cực đối
với môi trường thiên nhiên cũng như cộng đồng địa phương nơi chúng ta đến tham
quan. Nhưng để trở thành một “du khách xanh” thực sự, bạn cần phải có những
hiểu biết nhất định về những tiêu chuẩn của “du lịch xanh”
Xu
hướng du lịch sinh thái - một loại hình du lịch gần gũi với thiên nhiên, giúp
bảo tồn tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao các giá trị văn hóa truyền
thống bản địa - đang tăng mạnh. Khách du lịch và cả các cư dân địa phương đều
thu được lợi ích khi tham gia du lịch sinh thái. Ngày càng có nhiều người
tìm đến với loại hình du lịch này, song đôi lúc chính họ không thể phân biệt
được giữa du lịch thông thường và du lịch sinh thái.
Đông
Dương được coi là điểm đến thu hút rất nhiều khách du lịch. Theo thống kê của
Hiệp hội du lịch châu Á Thái Bình Dương vào tháng 07/2008, lượng khách du
lịch quốc tế đang tăng ở mức 13 % tại Campuchia, 8% tại Việt Nam và 4% tại Lào.
Ngành du lịch của ba nước này mới đây đã kết hợp cho ra mắt cuốn sách
hướng dẫn dày 148 trang “Hướng dẫn du lịch trách nhiệm tại Campuchia, Lào và
Việt Nam”, trong đó có giới thiệu các địa điểm và cách thức thưởng thức
những hoạt động du lịch gắn với trách nhiệm tại ba quốc gia này.
Với thế mạnh về cảnh đẹp,
khí hậu và nền văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số, Sa Pa luôn được khách
du lịch lựa chọn như điểm du lịch không thể bỏ qua trong hành trình của họ. Ngoài
sự ưu đãi của thiên nhiên, Sa Pa có nguồn tài nguyên du lịch nhân văn rất độc
đáo. Với 8 dân tộc anh em sống dọc theo sườn núi dãy Hoàng Liên Sơn (Kinh,
Mông, Dao, Tày, Thái, Dáy, Hoa, Xá Phó), sự đa dạng văn hóa và sự giao lưu kết
hợp giữa các dân tộc với nhau đã hình thành nên bản sắc văn hóa đặc trưng
riêng của Sa Pa.