Vườn quốc gia Cát Tiên là
điểm đến lý tưởng để khám phá sinh thái và nét văn hoá hấp dẫn của miền Đông
Nam bộ. Bạn có thể lần đầu tiên được quan sát những giống chim thú trong sách
đỏ, có thể say sưa theo hành trình trên sông và hồi hộp với du lịch mạo hiểm…
Chỉ ba tiếng đồng
hồ chạy xe từ Thành phố Hồ Chí Minh, xuôi theo quốc lộ 20, khách du lịch sẽ đến
với Vườn quốc gia Cát Tiên - một vùng đất nằm gọn trong đoạn uốn khúc của sông
Đồng Nai, thuộc địa phận của cả ba tỉnh Đồng Nai, Bình Phước và Lâm Đồng.
Ngoài một địa điểm du lịch sinh thái vô cùng hấp dẫn, nơi đây cũng là công
trình khảo cổ có giá trị văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng lớn giúp xác định được
nguồn gốc sự tồn tại của một vương quốc đã bị lãng quên từ hơn một thiên niên
kỷ về trước.
Vẻ đẹp hoang sơ mời gọi
Khác với nhiều vườn quốc gia như Cúc Phương, Bạch Mã, Ngọc Linh… có địa hình
chủ yếu là rừng núi, Cát Tiên có khung cảnh thiên nhiên vô cùng đa dạng. Có
đồi, có bãi ven sông. Có các trảng cỏ rộng lớn bằng phẳng và cả những dòng chảy
dốc.
Vào mùa mưa, những con suối nhỏ hiền hòa, nước róc rách luồn qua từng khe đá sẽ
trở thành các dòng thác hùng vĩ, ầm ào đổ trắng xóa trên các triền đá lớn.
Nhiều đoạn thác quanh co, lượn khúc tạo ra những bãi cát vàng trải rộng như bãi
tắm tự nhiên như mời gọi du khách dừng chân chiêm ngưỡng.
Cát Tiên sở hữu nhiều dạng sinh cảnh như rừng nguyên sinh và thứ sinh trên đất
thấp; rừng nửa rụng lá nguyên sinh và thứ sinh trên đất thấp, đất ngập nước
ngọt và trảng cỏ ngập nước theo mùa; rừng ngập nước và các kiểu sinh cảnh thứ
sinh như rừng tre nứa, trảng cỏ...
Trong cuốn sách hướng dẫn du lịch, có những con số thú vị: “Hệ thực vật đã ghi
nhận 1.362 loài bậc cao, trong số đó 34 loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam cùng
nhiều loài cây gỗ có giá trị như gõ đỏ, xoay, cẩm lai, giáng hương quả to. Hệ
động vật đã ghi nhận 77 loài thú, 318 loài chim, 58 loài bò sát, 26 loài ếch
nhái, 130 loài cá. Trong số đó có các loài thú lớn quý hiếm và một số loài có
nguy cơ đe dọa tuyệt chủng toàn cầu như tê giác Java, bò tót, voi Châu Á, cá
sấu nước ngọt... Một số loài chim đặc hữu như gà so cổ hung, gà tiền mặt vàng,
chích chạch xám. Một số loài chim nước quý hiếm như quắm cánh xanh, ngan cánh
trắng, già đẫy nhỏ…”.
Nào hãy cùng khám phá
Xem thú ban đêm là một hoạt động rất hấp dẫn các du khách. Ngồi trên thùng xe
bán tải, chiếc xe đưa tôi chạy từ trụ sở chính của vườn về hướng Núi Tượng.
Những trảng cỏ loang loáng dưới ánh đèn pha của hướng dẫn viên. Mắt thú bắt đèn
sẽ tạo nên hai đốm đỏ hoặc xanh.
Và có lẽ do bị chói mắt, chúng sẽ đứng yên một lát đủ để ta chiêm ngưỡng. Vì
môi trường, sinh cảnh được bảo vệ rất nghiêm ngặt nên động vật trong rừng không
hề sợ con người.
Hơn hai chục cây số cả đi lẫn về, nếu may mắn, du khách sẽ được tận mắt ngắm
nhìn khá nhiều chim thú, hươu nai bình thản sống giữa môi trường quen thuộc của
mình.
Với người chỉ được ngắm chúng qua nan lồng sắt trong vườn bách thú, hay trên
những kênh truyền hình chuyên về đời sống hoang dã như tôi, chuyến xem thú này
quả thật là một trải nghiệm cực kỳ thú vị.
Đi Bàu Sấu là một trong gần chục tuyến du lịch sinh thái tại đây. Chân dẫm lên
thảm lá dày, tai nghe chim hót, mắt ngắm nhìn hệ thực vật vô cùng đa dạng. Cứ
lầm lũi xuyên rừng như thế cỡ chục cây số, Bàu Sấu mở ra với một màu xanh nhiều
sắc độ xa ngút ngàn tầm mắt. Xanh nước, xanh trời, xanh của thảm thực vật.
Những chú chim nước lững thững đi lại, kiếm ăn, soi bóng xuống mặt nước xanh
hiền hòa là hình ảnh tuyệt vời nhất mà tôi đã từng chiêm ngưỡng.
Ngày thứ ba ở Cát Tiên, tôi quyết định tách đoàn và lang thang một mình để khám
phá vẻ đẹp đang tiềm ẩn đâu đó dưới những tán lá xanh thẫm của rừng già huyền
bí.
Theo lời mách nước của ông Nguyễn Duy Khang - Phó giám đốc Trung tâm du lịch
sinh thái và giáo dục môi trường, tôi mở sổ tay, chọn cho mình hai chặng hành
trình, tuyến Bằng Lăng và tuyến Thác Mỏ Vẹt.
Vườn quốc gia Cát Tiên mang trong mình đặc trưng cho hệ sinh thái rừng ẩm nhiệt
đới thường xanh của các tỉnh Đông Nam Bộ.
Tôi đi từ ngạc nhiên này sang ngạc nhiên khác, khi lần đầu được tận mắt nhìn
thấy những thân cây rỗng ruột hoàn toàn vẫn hiên ngang đứng giữa đất trời. Rồi
cây Tùng 400 năm tuổi. Gốc bằng lăng đặc biệt với 6 ngọn. Thân cây đổ ngang với
bộ rễ uốn lượn kết thành cái cổng chào tuyệt đẹp mời gọi khách du lịch bước
qua, xuýt xoa nhìn ngắm, và thậm chí liều thử một lần trèo leo để có thể sống
lại cả một thời ấu thơ xa ngái.
Khách nước ngoài khi tới Mỏ Vẹt, luôn chọn cách nằm phơi nắng trên những tảng
đá rộng, tai nghe tiếng ầm ào thác đổ, mắt dõi theo sắc trắng lấp lóa của những
cánh cò. Thiên đường, có lẽ cũng chỉ tuyệt vời đến thế!
Đến với Cát Tiên, khách du lịch còn có cả một danh sách dài để lựa chọn. Từ
tuyến Bàu Chim đến ghềnh Bến Cự. Từ tuyến Thác Trời - Thác Dựng đến tuyến Cây
Si. Từ tuyến sinh thái đến tuyến thăm di chỉ văn hóa Óc Eo… Hoang sơ, quyến rũ.
Cát Tiên luôn là điểm đến mời gọi những người trót mê loại hình du lịch sinh
thái.
Còn chần chừ gì nữa, bạn hãy vác ba lô lên đường. Để khám phá vẻ đẹp thiên
nhiên huyền ảo. Để thêm yêu “giang sơn gấm vóc”, “sơn thủy hữu tình”, để có
cùng những trải nghiệm vô cùng thú vị, như tôi!
Hiện nay Vườn quốc gia
Cát Tiên đứng trước nguy cơ bị triệt hạ do nạn phá rừng diễn ra ngày một nghiêm
trọng. Ngay trong vùng lõi Vườn quốc gia Cát Tiên, nhiều cây đại thụ hàng trăm
năm tuổi bị lâm tặc cưa lấy gỗ. Việc phá rừng của lâm tặc diễn ra vừa lén
lút vừa công khai, với các thủ đọan tinh vi áp dụng các phương tiện khai
thác gỗ hiện đại.
Rừng già Nam Cát Tiên: Khu du lịch sinh thái kỳ thú!
Từ
ngã 3 Tà Lài thuộc huyện Tân Phú- Đồng Nai du khách đến Vườn Quốc gia Nam Cát
Tiên chỉ khoảng 24 km. Khi đến với Nam Cát Tiên, du khách như đến với một thế
giới yên tĩnh của rừng núi bạt ngàn để khám phá vẻ đẹp nguyên sơ đến mê hồn của
những nhánh lan rừng hay lắng nghe những bước chân thú ăn đêm… đến nao lòng!
Chỉ có 10 con voi thiên nhiên còn sống ở khu bảo tồn thiên nhiên di tích Vĩnh Cửu và Vườn Quốc gia Cát Tiên (Đồng Nai)
Ngày 23/10, Cục Kiểm lâm thuộc Bộ Nông nghiệp
và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) đã tổ chức đợt khảo sát hiện trạng, cấu
trúc voi hoang dã tại Khu bảo tồn thiên nhiên và di tích Vĩnh Cửu và Vườn quốc
gia Cát Tiên.
Sau hơn 5 năm phối hợp nghiên cứu và sưu tầm,
Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
Đồng Nai, Vườn Quốc gia Cát Tiên vừa công bố danh mục hơn 300 loài nấm, trong
đó gần 200 loài được sưu tập và bảo quản tại phòng mẫu của Vườn quốc gia Cát
Tiên.
Giúp người dân vùng Vườn Quốc gia Cát Tiên làm du lịch sinh thái
500.000 USD là số vốn của dự án Phát triển du
lịch sinh thái Vườn Quốc gia Cát Tiên do Quỹ quốc tế bảo vệ động vật hoang dã
(WWF) Đan Mạch và Việt Nam tài trợ bắt đầu được triển khai tại 3 xã vùng ven
Nam Cát Tiên, Đắc Lua và Tà Lài thuộc huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai.
Khai thác cát ồ ạt đe dọa phá vỡ đa dạng sinh học Vườn Quốc gia Cát Tiên
Ngày 17/6/2009, ông Phạm Hữu Khánh – Phó Giám
đốc Vườn Quốc gia Cát Tiên (VQGCT) cho biết: Hiện nay, tình trạng khai thác cát
ồ ạt trên sông Đồng Nai thuộc ranh giới giữa Vườn với các tỉnh Bình Phước, Lâm
Đồng và Đồng Nai đang đe dọa nghiêm trọng đến tính nguyên vẹn của đa dạng sinh
học tại VQG quan trọng này.
Công tác nghiên cứu khoa học Vườn quốc gia Cát Tiên
Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Chính Phủ, các cơ
quan, tổ chức khoa học trong và ngoài nước đã hỗ trợ cho công tác nghiên cứu
khoa học có nhiều thuận lợi và đạt được nhiều kết quả thiết thực. Các kết quả
nghiên cứu khoa học đã góp phần tích cực trong việc quản lý, bảo tồn tài nguyên
thiên nhiên ở Vườn Quốc gia Cát Tiên có hiệu quả.
Khu bảo tồn Cát Lộc
thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên (VQGCT), một địa chỉ đang được đề nghị UNESCO công
nhận là Di sản thiên nhiên thế giới, còn được gọi là "rừng tê
giác" đang đối mặt với nguy cơ môi trường sống bị phá vỡ, những
con tê giác cuối cùng sống tại đây đang đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt bởi các
dự án kinh tế, dân sinh...
Vườn quốc gia Cát Tiên: Bẫy liên hoàn diệt thú hoang
Bẫy thú không chỉ cài đặt riêng lẻ mà kết nối
dày như cái lưới khổng lồ để đón lõng, săn bắt thú hoang trong đó có cả bò tót
nặng một tấn, ở Vườn Quốc gia Cát Tiên, nơi đang được đề nghị công nhận là di
sản thiên nhiên thế giới.
Ông
Phạm Hữu Khánh - Phó Giám đốc Vườn quốc gia Cát Tiên xác nhận, tình trạng cài
bẫy săn bắt trái phép thú hoang dã ở Vườn quốc gia Cát Tiên hiện đang diễn biến
hết sức phức tạp tại hầu hết các xã giáp ranh thuộc cả 3 tỉnh Lâm Đồng, Đồng
Nai và Bình Phước.
Vườn quốc gia Cát Tiên: Nơi bảo vệ tốt nhất loài bò tót
Ông
Phạm Hữu Khánh, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Cát Tiên cho biết, kết quả khảo sát
mới nhất được công bố trong tháng 04/2009 đã xác định là có ít nhất từ 19 – 22
đàn bò tót, với tổng cộng từ 110 - 120 con đang sinh sống ổn định tại Vườn quốc
gia này.
Bình Phước: Di dời 78 hộ dân ra khỏi Vườn Quốc gia Cát Tiên
78
hộ dân (364 nhân khẩu) sống trong vùng lõi của Vườn Quốc gia Cát Tiên, thuộc cụm
Đa Bông Cua, xã Đăng Hà, huyện Bù Đăng (Bình Phước) đang được di dời và tái định
cư.
Nằm
lọt trong khu rừng nguyên sinh ở Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên, khu đất ngập
nước Bàu Sấu trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Lội bộ
cắt rừng để đến với Bàu Sấu, du khách sẽ cảm nhận được từng nhịp “hơi thở” của
núi rừng.
Trong
những ngày Tết Kỷ Sửu, toàn bộ các hộ dân sinh sống trong vùng lõi của Vườn
quốc gia Cát Tiên - nơi còn sót lại quần thể tê giác một sừng duy nhất của VN
và thứ hai của thế giới - tiếp tục định cư và vui Tết chứ không phải di dời đến
nơi ở khác như dự kiến.
Ông
Trần Văn Mùi - Giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên và Di tích Vĩnh Cửu (nguyên
Giám đốc Vườn quốc gia Nam Cát Tiên) khi nói về chim rừng đã thổ lộ: Mỗi sáng
lang thang trong rừng, thú vị nhất là được nghe những "bản tình ca"
của vô số loài chim.
Nghe
anh bạn giới thiệu từ khá lâu về sự hấp dẫn của việc đi xem thú rừng hoang dã
ban đêm ở VQG Cát Tiên, nhưng mãi đến những ngày cuối năm chúng tôi mới có dịp
đến để "mục sở thị".
Phát hiện các cơ sở kinh doanh động vật rừng trái phép trên địa bàn các xã giáp ranh Vườn Quốc gia Cát Tiên
Trong ngày đầu ra quân,
ngày 17/12/2008, lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Cát Tiên và Công An tỉnh Đồng
Nai kết hợp kiểm tra các tụ điểm kinh doanh, chế biến lâm sản, động vật rừng
trái phép trên địa bàn các xã giáp ranh với Vườn quốc gia Cát Tiên.
Vườn quốc gia Cát Tiên (VQGCT) rộng 71.920 ha,
nằm trên vùng chuyển tiếp từ cao nguyên xuống đồng bằng qua địa phận ba tỉnh:
huyện Cát Tiên, Bảo Lâm (tỉnh Lâm Đồng); Bù Đăng (tỉnh Bình Phước); Vĩnh Cửu,
Tân Phú (tỉnh Đồng Nai). Chính vì thế vườn có nhiều dạng địa hình: từ núi cao,
sườn dốc, đồi nhấp nhô cho đến thềm sông bằng phẳng, nhiều thác ghềnh, suối lớn
và những vùng đầm lầy ngập nước.
Hai năm trước, một con khỉ bị sập bẫy giập nát
hai bàn tay phải phẫu thuật cắt bỏ cả hai tay. Một cụ già đã quay lại hình ảnh
con khỉ đáng thương giãy giụa trong bẫy, cảnh bác sĩ Hiến phẫu thuật và chiếu
lại cho người đặt bẫy khỉ xem. Người săn thú đã rơi lệ và hối lỗi.
Vườn Quốc gia Cát Tiên chỉ còn 4-5 con tê giác Java
Theo ước tính của các nhà nghiên cứu, hiện loài tê giác Java ở
Việt Nam chỉ còn khoảng 4-5 con, phân bố ở khu vực Cát Lộc, thuộc Vườn Quốc gia
(VQG) Cát Tiên. Loài thú này được sách đỏ Việt Nam xếp vào bậc E (đang bị đe
dọa tuyệt chủng) và sách đỏ thế giới xếp bậc CR - cực kỳ nguy cấp.
Vườn Quốc gia Cát Tiên phục hồi thành công Bàu Sấu
Mới đây, các nhà khoa
học đã nghiên cứu phục hồi thành công được loài cá sấu nước ngọt- đang có nguy
cơ tuyệt chủng trong Bàu Sấu. Việc phục hồi thành công loài cá sấu này có ý
nghĩa rất lớn trong việc duy trì và phát triển tính đa dạng sinh học của Vườn
quốc gia Cát tiên nói riêng, của loài động vật hoang dã quý hiếm nói chung;
đồng thời sự phục hồi loài cá sấu nước ngọt này còn giúp duy trì cân bằng hệ
sinh thái trong khu vực, đặc biệt là hệ sinh thái đất ngập nước.
Khai thác tiềm năng du lịch Vườn quốc gia Cát Tiên
Là vùng đất chuyển tiếp giữa
Tây Nguyên và Đông Nam bộ nên huyện Cát Tiên (Lâm Đồng) có một tầm quan trọng
đặc biệt, được nhiều người biết đến không chỉ là nơi duy nhất ở Việt Nam còn ồn
tại loài tê giác một sừng, mà nơi đây còn là vùng đất của di sản về văn hóa,
lịch sử, với hàng loạt đền mộ, đền tháp, khu hành lễ...của một vương triều tồn
tại cách đây 1.300 năm, bất ngờ được các nhà khảo cổ học phát hiện được từ năm
1985.
Dân đã di dời khỏi vùng lõi vườn Quốc gia Cát Tiên
Từ
nguồn ngân sách của Chính phủ và nguồn tài trợ của Hà Lan gần 18 tỷ đồng, đến
nay tất cả 72 hộ dân (chủ yếu là đồng bào dân tộc Mạ, STiêng) cư trú trong vùng
lõi của Vườn Quốc gia Cát Tiên đã được di dời ra ngoài và đã được giải quyết
một cách thấu đáo về chỗ ở và đất sản xuất.
Được thành lập tháng
3/2005, Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã nguy cấp thuộc Vườn Quốc
gia Cát Tiên được ví như một “bệnh viện” của các loài động vật hoang dã, đã
tiếp nhận và chữa trị cho hàng trăm con thú hoang dã.
Khôi phục nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Châu Mạ ở Đồng Nai
Ban Giám đốc Vườn quốc gia Cát Tiên phối hợp
với Hội Văn hóa dân gian và Trung tâm khuyến công tỉnh Đồng Nai đang triển khai
dự án đào tạo và truyền nghề dệt thổ cẩm của người Châu Mạ ở xã Tà Lài, huyện
miền núi Tân Phú.
Rất nhiều du khách quốc tế đến tham quan Vườn
Quốc gia Cát Tiên cho rằng, nơi đây có thể “ăn đứt” khu rừng xem thú đêm
Night Safari của Singapore về mọi mặt, thế nhưng…
Gần đây, tại vườn quốc gia Cát
Tiên, khu bảo tồn thiên nhiên Vĩnh Cửu và lòng hồ Trị An đã xuất hiện loài cây
dữ. Đó là cây mai dương (tên khoa học là Mimosa pigra, thuộc họ mimosaceae,
nguồn gốc vùng nhiệt đới châu Mỹ), mọc theo bụi dày, trên thân và lá có gai
cứng, tán rộng và đặc biệt phát triển với tốc độ rất nhanh ở những vùng ẩm ướt.
Chiều 27/5, tổ kiểm lâm trạm Bàu Sấu, thuộc
Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Cát Tiên phát hiện một người đàn ông trong tình
trạng đói lả, trên người mang theo một khẩu súng săn tự chế cùng một hộp đạn dùng
cho súng thể thao quốc phòng.
Kết quả khảo sát mới nhất của
các nhà khoa học trong nước và quốc tế đã xác định "bộ sưu tập" của
VQGCT có đến 1.610 loài thực vật (thuộc 724 chi, 162 họ), trong đó có 176 loài
cây gỗ lớn, 345 loài cây bụi, 238 loài dây leo và sở hữu gần 1.490 loài động
vật, trong đó có 103 loài động vật quý hiếm như tê giác Java, bò rừng, cá sấu
nước ngọt, gõ đỏ, hạc cổ trắng, gà so cổ hung...